جهان موتور نماینده انحصاری برند ارسم – ERCEM در ایران

الکتروموتور تک فاز

الکتروموتورهای تک فاز نوعی از الکتروموتورهای متناوب یا همان AC هستند. این موتورها به همان اندازه که در همه جا وجود دارند، سودمند هم هستند. از محصولات خانگی گرفته تا دستگاه‌های نیمه صنعتی، همگی می‌توانند از یک الکتروموتور تک فاز بهره ببرند. در صورتی که برق سه فاز در دسترس نباشد، موتورهای تک فاز گزینه‌ نجات بخش شما هستند. گرچه آن‌ها کارایی موتورهای سه فاز را نمی‌توانند داشته باشند، اما انتخاب یک موتور تک فاز با اندازه و نرخ توان مناسب می‌تواند عمر طولانی به شما خدمت کند. اما پیش از آنکه بخواهیم به بررسی انواع مختلف الکتروموتورهای تک فاز بپردازیم، ابتدا باید بدانیم که یک الکتروموتور تک فاز چیست و چه تفاوتی با یک ماشین سه فاز دارد؟

 

الکتروموتور تک فاز چیست؟

الکتروموتورهای تک فاز در انواع مختلفی وجود دارد که هر کدام کارایی متفاوتی دارند. این ماشین‌ها بیشتر در مناطق مسکونی مورد استفاده قرار می‌گیرند و قیمت آن‌ها از الکتروموتورهای صنعتی سه فاز بیشتر است. از مهم‌ترین تفاوت‌های این ماشین با ماشین‌های سه فاز، توانایی استفاده از آن‌ها به صورت مستقیم با پریز برق شهری است. این ماشین‌ها برای توزیع برق، به ۲ هادی سیم متکی هستند که قادر به ایجاد یک موج سینوسی با ولتاژ پایین است. موتور الکتریکی تک فاز می‌تواند به دو شکل تک خازن یا دو خازن باشد که به نوع دو خازن آن رله‌ای نیز گفته می‌شود. اما الکتروموتورهای تک فاز در انواع مختلفی وارد بازار می‌شوند که در ادامه شما را با آن‌ها آشنا خواهیم کرد:

الکتروموتور القایی تک فاز با فاز شکسته

الکتروموتور القایی تک فاز با خازن راه انداز

الکتروموتور القایی تک فاز با خازن دائم کار

الکتروموتور القایی تک فاز با قطب سایه‌دار (چاکدار)

 

 

 

الکتروموتور القایی تک فاز با فاز شکسته

موتور فاز شکسته که یک موتور القایی-استارت/ القایی-حرکت نیز نام می‌گیرد، ساده‌ترین نوع موتور تک فاز برای مصارف صنعتی است. این ماشین دارای دو سیم پیچ است که شامل یک سیم پیچ برای استارت و دیگری سیم پیچ اصلی می‌شود. سیم پیچ استارت با سیم کوچک‌تری ساخته می‌شود و چرخش کمتری نسبت به سیم پیچ اصلی دارد تا مقاومت بیشتری را بسازد. به همین ترتیب سیم پیچ استارت در زاویه‌ی متفاوتی نسبت به سیم پیچ اصلی قرار می‌گیرد و باعث چرخش موتور می‌شود. سیم پیچ اصلی از سیم سنگین‌تری برخوردار است و باعث در حال حرکت باقی ماندن موتور می‌شود.

یک موتور تک فاز از یک مکانیزم سوئیچ استفاده می‌کند که وقتی موتور به حد ۷۵ درصد سرعت نامی خود رسید، سیم پیچ شروع را از سیم پیچ اصلی جدا می‌کند. در بیشتر موارد این سوئیچ گریز از مرکز در قسمت شفت موتور قرار می‌گیرد.

 

الکتروموتور القایی تک فاز با خازن راه انداز

این نوع دیگری از موتورهای الکتریکی تک فاز است که در طیف گسترده‌ای از محصولات صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. شاید تصور کنید عملکرد آن شبیه به موتور فاز شکسته است٬ اما سیم پیچ استارت آن دارای یک خازن در مدار است تا بتواند استارت تقویت شده‌ای را ارائه کند. مانند موتور قبلی، موتور خازن راه انداز هم از یک مکانیزم استارت بهره می‌برد. در اینجا با رسیدن به ۷۵ درصد سرعت نامی نه تنها سیم پیچ استارت، بلکه خازن نیز قطع می‌شود.

 

الکتروموتور تک فاز با خازن راه انداز مزایای متعددی نسبت به مدل فاز شکسته دارد. خازن در یک سری با مدار استارت قرار دارد، بنابراین گشتاور استارت بیشتری ایجاد می‌شود که معمولاً ۲۰۰ تا ۴۰۰ درصد بار نامی است. به دلیل سیم پیچ بزرگ‌تر در مدار استارت نسبت به مدل تک فاز، جریان راه انداز نیز ۴۵۰ تا ۵۷۵ درصد جریان نامی است. این اجازه می‌دهد نرخ چرخه بالاتر رفته و محافظت از حرارت قابل اطمینان‌تر باشد. به همین خاطر این موتور از نوع فاز شگسته گران قیمت‌تر است. البته موارد استفاده از آن نیز به خاطر گشتاور بیشتر استارت و جریان کمتر استارت نیز بیشتر خواهد بود. از این موتور در طیف گسترده‌ای از محصولات محصولات کمربند محرک مانند نوار نقاله‌های کوچک، دمنده‌های بزرگ و پمپ‌ها استفاده می‌شود.

الکتروموتور القایی تک فاز با خازن دائم کار

یک موتور حاوی خازن دائم کار برای راه اندازی نه از مکانیزم سوئیچ و نه خازن استفاده نمی‌کند. در عوض، دارای نوعی خازن است که به طور دائم یا به صورت سری با سیم پیچ استارت کار می‌کند. این باعث می‌شود سیم پیچ استارت تا سرعت گرفتن موتور، به عنوان یک سیم پیچ کمکی عمل کند. از آنجا که خازن راه انداز برای استفاده‌ی مداوم طراحی شده، نمی‌تواند یک خازن استارت را تقویت کند. به همین خاطر گشتاور این موتورها کم بوده و در حدود ۳۰ تا ۱۵۰ درصد بار نامی موتورها است. این یعنی موتور خازن دائم کار مناسب محصولاتی نیست که برای شروع به نیروی زیادی نیاز دارند.

با این حال این موتور برخلاف تک فاز شکسته، دارای جریان استارت پایین است که به کمتر از ۲۰۰ درصد نرخ بار جریان نامی موتور می‌شود و از آن موتوری ایده‌آل برای محصولاتی با نرخ چرخه بالا می‌سازد. گشتاور نیز در این موتور بسته به طراحی و نوع محصول متفاوت است.

موتورهای تک فاز با خازن دائم کار مزایای متعددی دارند. آن‌ها نیازی به مکانیزم استارت نداشته و به آسانی قابل برگشت هستند. آن‌ها همچنین می‌توانند برای بهره‌وری مطلوب و ضریب توان بالا در بار نامی طراحی شوند. و با توجه به اینکه نیازی به سوئیچ برای شروع نیست، مورد اطمینان‌تر از موتورهای تک فاز دیگر هستند.

الکتروموتور القایی تک فاز با قطب سایه دار (چاکدار)

برخلاف سایر مدل‌های الکتروموتور تک فاز، موتورهای تک فاز با قطب سایه دار فقط یک سیم پیچ اصلی داشته و فاقد سیم پیچ استارت هستند. روی قطب‌های برجسته این موتور شیارهایی وجود دارد و یک یا چند حلقه هادی اتصال کوتاه شده داخل آن قرار داده شده است. این سبک طراحی باعث می‌شود میدان مغناطیسی در منطقه حلقه‌ای خارج نشود. از آنجا که موتورهای قطب سایه دار فاقد سیم پیچ استارت، سوئیچ استارت یا خازن هستند، از نظر الکتریکی ساده و ارزان قیمت خواهند بود. علاوه بر این، سرعت آن‌ها را نیز می‌توان با تغییر ولتاژ یا از طریق سیم پیچ چند ضربه کنترل کرد. از نظر مکانیکی نیز ساختار قطب سایه دار امکان تولید با حجم بالا را فراهم می‌کند. در اصل این موتورها به عنوان موتورهایی یک بار مصرف در نظر گرفته می‌شوند و تعویض آن‌ها بسیار ارزان‌تر از تعمیر آنها است.

خازن استارت چیست؟

خازن استارت الکترولیتی به موتور کمک می‌کند تا بیشترین زاویه فاز بین سیم پیچ استارت و اصلی را برای بیشترین گشتاور روتور در هر آمپر روتور به دست آورد.

خازن راه انداز چیست؟

این نوع خازن به جز غیر الکترولیتی بودن، مشابه خازن استارت است. این نوع خازن برای فعالیت مدام در مدار طراحی شده است.

مقالات بیشتری در مورد الکتروموتور تک فاز:

اطلاعاتی موجود نیست...!